Üretici ile Market Arasındaki Fiyat Uçurumu Derinleşti: Rekor Limonda!
Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB), Ekim ayına ilişkin üretici ve market arasındaki fiyat değişimleri ile girdi maliyetleri raporunu kamuoyuyla paylaştı. Rapora göre, üretici ile market arasındaki fiyat farkı en fazla yüzde 999,2 ile limonda görülürken, tarla üretiminden seraya geçiş süreci ve girdi maliyetlerindeki artışlar dikkat çekti.
TZOB’un yayımladığı rapora göre, Ekim ayında üretici ve tüketici arasındaki fiyat makası açılmaya devam etti. Üretici ve market arasındaki fiyat farkı rekorunu yüzde 999,2 ile limon kırdı. Limonu yüzde 333,6 ile kuru incir, yüzde 282,7 ile havuç, yüzde 233,2 ile elma ve yüzde 232,8 ile iç fındık takip etti.
Bu farkla birlikte, üreticide 3 lira 90 kuruş olan limon markette 42 lira 87 kuruşa (11 kat) satılırken; 135 lira olan kuru incir 585 lira 41 kuruşa (4,3 kat), 12 lira 50 kuruş olan havuç 47 lira 84 kuruşa (3,8 kat), 21 lira 66 kuruş olan elma 72 lira 17 kuruşa ve 350 lira olan iç fındık ise 1.164 lira 77 kuruşa (3,3 kat) raflarda yerini buldu.
Markette 36 Ürünün 25’inde Fiyatlar Arttı
Ekim ayında market raflarındaki 36 ürünün 25’inde fiyat artışı yaşanırken, 11 ürünün fiyatında ise düşüş görüldü.
Markette fiyatı en fazla artan ürün yüzde 62,9 ile domates oldu. Domatesteki bu artışı yüzde 35,2 ile sivri biber, yüzde 34,1 ile mısırözü yağı, yüzde 32 ile salatalık ve yüzde 27,9 ile yeşil soğan izledi. Buna karşın markette fiyatı en çok düşen ürün yüzde 16,5 ile limon oldu. Limonu yüzde 8,9 ile maydanoz, yüzde 8,1 ile pirinç, yüzde 5,6 ile nohut ve yüzde 5,5 ile zeytinyağı takip etti.
Üreticide Domates Uçuşa Geçti, Limon Çakıldı
Üretici pazarında ise incelenen 28 ürünün 15’inde fiyat artışı, 9’unda düşüş görüldü; 4 üründe ise herhangi bir değişim yaşanmadı.
Üreticide fiyatı en çok artan ürün yüzde 76,1 ile domates oldu. Domatesi yüzde 60,5 ile salatalık, yüzde 33,8 ile yeşil soğan, yüzde 33,7 ile yeşil fasulye ve yüzde 32,7 ile sivri biber takip etti. Fiyatı en çok düşen ürün ise yüzde 44,3 ile limon oldu.
Fiyat Değişimlerinin Gerekçeleri Neler?
TZOB raporunda, üretici fiyatlarındaki dalgalanmaların nedenleri şu şekilde sıralandı:
-
Domates, salatalık, yeşil soğan, sivri biber ve kabak: Tarla üretiminin sona erip seraya geçiş sürecine girilmesi fiyatları yukarı çekti.
-
Yeşil fasulye: Hasat döneminin sonuna yaklaşılmasıyla arzdaki daralma fiyat artışına neden oldu.
-
Limon: Erkenci çeşitlerin hasat döneminin devam etmesi arzı artırarak fiyatları aşağı çekti.
-
Zeytinyağı: Yeni hasat dönemi, yüksek rekolte ve mevcut stokların arzı artırmasıyla fiyatlar geçen senenin de altına geriledi.
-
Patates: Hasat döneminin sonuna gelinmesi ve depo fazlası ürünlerin piyasaya sürülmesi fiyatları düşürdü.
-
Antep fıstığı: Hasat sezonunun tamamen tamamlanmasıyla piyasaya arz edilen üründe artış yaşandı.
-
Fındık: Piyasada fiyatların baskılanması üretici fiyatlarının düşmesine yol açtı.
Çiftçinin Omuzundaki Girdi Yükü Artıyor
Ziraat Odaları aracılığıyla derlenen girdi piyasası verilerine göre, tarımsal üretimdeki maliyet artışları da raporda geniş yer buldu.
Eylül ayına göre gübre fiyatlarında sınırlı artışlar görüldü; ÜRE gübresi yüzde 3, DAP gübresi yüzde 2,5, 20.20.0 kompoze gübresi yüzde 2 ve amonyum sülfat gübresi yüzde 0,3 oranında zamlandı. Amonyum nitrat gübresinde ise değişim yaşanmadı. Ancak yıllık bazdaki artışlar çarpıcı boyutlara ulaştı: Son bir yılda amonyum nitrat yüzde 67,7, amonyum sülfat yüzde 56,7 ve 20.20.0 kompoze gübresi yüzde 42,3 oranında artış gösterdi.
Hayvancılık sektörünü doğrudan ilgilendiren yem fiyatlarında da aylık bazda süt yemi yüzde 6,6, besi yemi yüzde 6,5 artarken; yıllık artışlar süt yeminde yüzde 38,9’u, besi yeminde ise yüzde 38,6’yı buldu.
Diğer temel girdilerde ise yıllık bazda elektrik fiyatları yüzde 25,1, tarım ilaçları yüzde 27,7 ve mazot fiyatları yüzde 73,4 oranında artış kaydetti. Mazot fiyatı ayrıca aylık bazda da yüzde 3,5 oranında zamlandı.