|
Pazartesi, 14 Temmuz 2008 |
ERMENİ MESELESİ 1915 “ASILSIZ ERMENİ SOYKIRIM İDDİALARI” (8) TEHCİR GİDERLERİ VE YARGILANANLAR TEHCİRİN MALİ YÜKÜ Ermenilerin Suriye’ye nakillerinin 1.Dünya savaşı devam ettiği ve Osmanlı devletinin üç cephede savaştığı sırada meydana gelmesini dikkatle değerlendirilmesi gerekir. (2) ABD’nin Halep Konsolosu J.B. Jakson 8 Şubat 1916 Amerikan Büyükelçisi Henry Morgentheau’ya gönderdiği raporda,486 bin kişiye harcanan para ve yardım listesi sunulmuştur.Bu listeye göre:Şam,Maan ve çevresinde 100.000,Hama ve köylerinde 12.000,Hums ve köylerinde 20.000,Rakka ve köylerinde 10.000,Deyri Zor ve köylerinde 300.000 kişinin yerleştiği anlaşılmıştır. (3) İhtiyaçların temini için Talat Paşa tarafından İskan-ı Aşârı ve Muhacirîn Müdürü Şükrü Bey bizzat görevlendirilmiştir. 1 Eylül 1915 tarihli şifre telgrafta sevkte ihtiyacın karşılanması için Konya’ya 400.000,İzmit sancağına 150.000,Eskişehir sancağına 200.000,Adana vilayetine 300.000,Halep vilayetine 300.000,Suriye vilayetine 100.000,Ankara vilayetine 300.000,Musul vilayetine 500.000 kuruş olmak üzere toplam 2.250.000 kuruş tahsis edilmiştir. (3) 7 Eylül 1915 4.ordu komutanı ve Suriye vilayetine 10.000 lira 8 Kasım 1915 Dahiliye nezaretinden Halep’e 600.000 kuruş,ayrıca Eskişehir’den de 200.000 kuruş gönderileceği belirtilmiştir.(3) Savaş sebebiyle her yerde olduğu gibi göç yerlerinde de üretim çok düşmüş,her şey için sıkıntıya düşülmüştür. 1914-1915 Mali yılında Osmanlı bütçesi 3.401.200.396 kuruş olan bütçenin %44’ü Düyûn-u Umûmiyye’ye aittir.Kalan kısmın 102.716.036 kuruşu Dahiliye Nezaretine verilmiştir.Tehcir masrafları sebebiyle,tahsisat yetersizliğinden Osmanlı Ordularının bazı birlikleri terhis edilmiştir.! Osmanlı belgelerine göre Osmanlılar tarafından gerçekleştirilen,yiyecek,barınma,nakil,sağlık harcamaları gibi olanlar dışında doğruda nakdî yardımlar, 1 Eylül 1915’te 2.250.000 kuruş 7 Eylül 1915’te 10.000 lira (116.900 kuruş) 8 Kasım 1915’te 800.000.kuruş Toplam: 3.166.900 kuruş olup bunlara diğer masraflar dahil değildir.İskân-ı Aşâir ve Muhacirin Müdüriyet-i Umûmiye’sinin bütçesinin1915’te 10 milyonda 78 milyona,1916’da 200 milyon kuruşa çıkması,ziraat,sağlık ve diğer masraflara harcanması Osmanlı devletinin çok zorda olmasına rağmen ne kadar itina gösterdiğini belirtmektedir. (3) TEHCİR SUÇLULARI Tehcir talimatnamesinin 3.mad. “Sevk’te Ermenilerin can ve malları korunması,yiyecek ve rahatların sağlanması yolları üzerinde vilayet görevlilerine aittir.” Bu maddenin uygulanması konusunda soykırım iddiacılarının şüphesi vardır.Osmanlı devleti 3.maddenin uygulanıp,uygulanmadığını tetkik için komisyonlar oluşturmuştur.Misal,Mahkeme-i İstintak 1.Reis Asım Bey’in başkanlığında,Anakara vilayeti Mülkiye Müfettişi Muhtar Bey ileİzmir Jandarma Mıntıka Müfettişi Kaymakam Muhiddin Bey’den oluşan bir heyet Adana,Halep,Suriye,Urfa,Zor ve Maraş bölgelerinde tetkik ve tahkikat yapılması sağlanmış suçlu görülenler Divan-ı Harbe sevk edilmiştir.Mesela Gürün Kaymakamı Şuayb Efendi ile ilgili,Talat Paşa imzasıyla Sivas’ta bulunan tahkik heyeti Reisi Mazhar beye gönderilen yazıda “Gürün Kaymakamı Şuayb Efendinin bildirilen uygunsuz durumuna binâen Divan-ı Harb-i Örfi’ye tevdiî münasiptir.” Buna bağlı olarak “Vilayetçe de Mumaileyhin eli işden çekdirilmesi” yani görevden alınması bildirilmiştir.Misaller çoğaltılabilir. (3) 1915 yılı sonundan itibaren mahkeme süreci başlatılmış olup,mahkemeye verilenlerin sayısı 1673’e çıkmıştır.Vilayetlere göre; Amasya 2,Ankara 148,Bitlis 29,Canik 89,Diyarbakır 70,Eskişehir 29,Halep 56,Hüdavendigâr 21,İzmit 28,Kayseri 146,Konya 16,Elazığ 249,Niğde 8,Sivas 579,Suriye 27,Urfa 170 idi (3) 19 Şubat-12 Mart-22 Mayıs 1916 sonuçlandırılan yargılamalara göre,67 kişi idama,524 kişi hapse,68 kişi kürek,para,paranga ve sürgün cezalarına çarptırılmıştır.227 kişi berat verilmiş,4 kişi velilerine teslim edilmiş,624 kişi hakkında işlem yapılmamış,109 kişinin mahkemesi sürmekte.(3) Bunlar içerisinden528 kişi asker,polis ve Teşkilat-ı Mahsusa elemanı,170’i sıhhiye müdürü,tahsildar,kaymakam,Belediye reisi,sevk memuru,telgraf müdürü,nüfus memuru,Emval-i Metruke reisi gibi kamu görevlileriydi 975 kişi ise çete mensubu halktan kimselerdi.(3) İskan-ı Aşair ve Muhacir Müdüriyeti Umumiye bütçesinin tehcir kararından sonra artırılması,hükümetin Nisan ve Mayıs 1915 tarihinden önce tehcire dair bir planın olmadığını ortaya koyarken,mahkeme kararları da Ermeniler hakkında iddia edildiği gibi bir etnik temizlik veya “soykırım” olarak nitelendirilebilecek bir düşüncenin olmadığını ortaya koymaktadır. Bizzat Talat Paşa imzası ile mahkemeye sevk yazılarının yazılması olaya ne kadar önem ve itina gösterdiklerini belirtmektedir.(3) (2)Uz.Sosyal Bil.(Tarih)Öğretmeni Zekeriyya İlleez (3(Prof.Dr.Yusuf Halaçoğlu
|
|